Фота: Sb.by.

«Чысцілішча», прывіды і русалкі – сабралі 5 атмасферных месцаў у Беларусі, дзе можна адчуць глыбокую восень па-сапраўднаму

Фота: Sb.by.

Гатовыя адправіцца ў падарожжа нават у сярэдзіне лістапада? CityDog.io падрыхтаваў падборку загадкавых лакацый Беларусі, якія яшчэ больш узмоцняць атмасферу глыбокай восені.

мы здесь
поделиться

Каменныя «чысцілішчы» на яўрэйскіх могілках

У Шклове захавалася адзінае ў Беларусі каменнае культавае іўдзейскае збудаванне на яўрэйскіх могілках. Яно ўяўляе сабой цагляны калідор з лесвіцай, пабудаваны, як мяркуецца, у XVII – пачатку XVIII стагоддзя. Збудаванне знаходзіцца на шляху да могілак, на вяршыні ўзгорка, які называюць «бейсхайм» – у перакладзе з іўрыта «дом жыцця». Сам калідор мясцовыя жыхары называюць «чысцілішча».

У яго падножжа – вялікі чорны валун, на якім нябожчыка абмывалі і рыхтавалі да пахавання. Цела выносілі на руках і паднімаліся з ім па лесвіцы. Лічылася, што такім чынам памерлы ачышчаецца ад грахоў. Над лесвіцай на вяршыні ўзгорка ля ўваходу на могілкі размясціліся вертыкальныя камяні-маналіты – менгіры, якія нагадваюць традыцыйныя яўрэйскія надмагіллі.

Каменныя «Чысцілішчы» на габрэйскіх могілках.

Фота: Віталій Рагачоў, Yandex.com.

Каменная лесвіца на габрэйскіх могілках.

Фота: Віталій Рагачоў, Yandex.com.

Як дабрацца: Магілёўская вобласць, Шклоўскі раён, вёска Рыжкавічы. Цяпер гэта фактычна частка Шклова. Яўрэйскія могілкі знаходзяцца за Магілёўскай вуліцай, арыенцір – дом №18.
Каардынаты: 54.182214, 30.311733.

Возера Літоўка, дзе водзяцца русалкі

Недалёка ад Навагрудка ёсць возера, з якім звязана даволі сумная легенда. Паводле яе, калісьці дзяўчаты прыходзілі сюды тапіцца, калі бацькі збіраліся выдаць іх замуж за нялюбага чалавека – часта значна старэйшага за іх. Лічылася, што пасля смерці яны ператвараліся ў русалак і працягвалі з’яўляцца каля возера, палохаючы мясцовых жыхароў.

У Літоўкі ёсць і літаратурная гісторыя: возера звязана з паданнем пра княгіню Гражыну, жонку навагрудскага князя Літавора. Гэта легенда натхніла Адама Міцкевіча на стварэнне аднайменнай паэмы. Таму сюды можна прыехаць не толькі пашукаць русалак, але і згадаць адну з вядомых рамантычных гісторый беларускага фальклору.

Возера Літоўка.

Фота: Sb.by.

Як дабрацца: Гродзенская вобласць, Навагрудскі раён. Возера Літоўка знаходзіцца за некалькі кіламетраў ад Навагрудка.
Каардынаты: 53.63468, 25.81131.

Загадкавы каменны некропаль на Лепельшчыне

Недалёка ад вёскі Двор-Таронкавічы на высокім узгорку стаяць старыя каменныя крыжы і надмагіллі. Мясцовыя энтузіясты называюць гэта месца некропалем, а некаторыя – лепельскім Стоўнхенджам. Гісторыя яго аднаўлення пачалася восенню 2003 года, калі краязнаўца Васіль Шкіндзёраў даведаўся ад мясцовых жыхароў, што трактар падчас палявых работ выцягнуў з зямлі каменную пліту з загадкавым сімвалам.

Даследчыкі вырашылі агледзець наваколле і знайшлі ў зарасніках яшчэ некалькі каменных крыжоў і надмагілляў. Паводле іх меркавання, калісьці тут знаходзіліся старыя могілкі, якія разбурылі, а камяні ссунулі да лесу, каб вызваліць месца пад калгаснае поле. Краязнаўцы вырашылі аднавіць некропаль, але дакладнае размяшчэнне ранейшых пахаванняў вызначыць не ўдалося. Таму крыжы і пліты перанеслі на суседні ўзгорак і размясцілі там на ўласны густ.

А вось выява на цэнтральнай пліце дагэтуль выклікае спрэчкі: адны бачаць у ёй Ісуса Хрыста, іншыя – чалавека ў лодцы, які плыве па рацэ вечнасці. Большасць навукоўцаў лічыць, што выява на пліце з’явілася значна пазней за самі каменныя надмагіллі і не з’яўляецца старажытным сімвалам.

Каменны некропаль на Лепельшчыне.

Фота: Уладзімір Баркоў, Vkurier.by.

Як дабрацца: Віцебская вобласць, Лепельскі раён. Арыенцір – вёска Двор-Таронкавічы: некропаль знаходзіцца на ўзгорку за межамі вёскі.
Каардынаты вёскі-арыенціра: 54.76997, 28.91166.

Закінутая сядзіба Навіцкіх са старым паркам і сямейнай пахавальняй

У вёсцы Савейкі захаваўся сядзібна-паркавы комплекс XIX–XX стагоддзяў, які да 1939 года належаў роду Навіцкіх. Галоўны дом пабудавалі, як мяркуецца, у 1850-х гадах. Будынак у стылі класіцызму з элементамі неабарока ўпрыгожаны калонамі, тэрасай і фігурнымі франтонамі. У савецкі час тут знаходзіўся санаторый, а пасля яго закрыцця маёнтак паступова прыйшоў у заняпад.

Але галоўны дом – далёка не адзінае, на што варта звярнуць увагу. На тэрыторыі захаваліся каменны бровар 1901 года з вялікімі арачнымі вокнамі, флігель, іншыя гаспадарчыя пабудовы і парк з сажалкамі. А прыкладна за кіламетр ад маёнтка, на мясцовых могілках, знаходзяцца руіны капліцы-пахавальні Навіцкіх. У лістападзе, калі парк губляе лістоту, комплекс выглядае асабліва таямніча.

Як дабрацца: Брэсцкая вобласць, Ляхавіцкі раён, вёска Савейкі. Сядзібны комплекс знаходзіцца ў вёсцы, а руіны капліцы-пахавальні – на могілках прыкладна за кіламетр ад яго.
Каардынаты: 52.920817, 26.405476 (сядзібны комплекс).

Сядзіба Рудніцкіх, дзе бачылі прывід

Гісторыя гэтага месца пачалася задоўга да з’яўлення палаца. Маёнтак Дзедзінка вядомы з першай паловы XVI стагоддзя: спачатку ён належаў роду Агінскіх, потым яго прадалі Себасцьяну Мірскаму, браслаўскаму земскаму суддзі і ўладальніку Мёраў. Пазней землі перайшлі да прадстаўнікоў родаў Плятэраў і Рудамінаў, а найбольшы след у гісторыі маёнтка пакінулі Рудніцкія.

Па замове Аляксандра Рудніцкага ў 1810 годзе пачалося будаўніцтва палаца ў Асадзе-Дзедзіне. Працы расцягнуліся на дзесяць гадоў: будынак завяршылі толькі ў 1820-м. Двухпавярховы цагляны палац узвялі ў стылі класіцызму. Галоўны фасад упрыгожваў масіўны порцік з чатырма калонамі і трохвугольным франтонам. Вакол дома разбілі вялікі парк з алеямі, альтанкай і сажалкамі.

Рудніцкім маёнтак належаў да 1930 года. Апошнім уладальнікам з гэтага роду быў Зыгмунт Рудніцкі: пры ім палац пачаў занепадаць, а сам маёнтак у выніку прадалі Вішнявецкім. Пасля Другой сусветнай вайны ў будынку размяшчаліся розныя ўстановы: адміністрацыя калгаса «Ленінскі шлях», дзіцячы дом і сельскі клуб. У канцы 1980-х палац перасталі выкарыстоўваць – і ён паступова ператварыўся ў руіны. Цяпер ад былога сядзібнага ансамбля засталіся рэшткі будынка, фрагменты парку і сажалка.

Таксама сядзіба абрасла мясцовымі міфамі і згадваецца ў даследаваннях беларускіх уфолагаў і спецыялістаў па анамальных з’явах. Паводле мясцовых паданняў, каля старога палаца і ў сядзібным парку заўважалі таямнічы сілуэт – прывід былога гаспадара, які нібыта шукаў схаваны скарб. Але такія гісторыі даследчыкі, канешне, разглядаюць як частку мясцовага фальклору.

Ужо ў наш час сядзіба пару разоў сыходзіла з таргоў за сімвалічную суму, але ні ў каго з новых уладальнікаў аднавіць яе не атрымалася, і цяпер яна працягвае разбурацца.

Як дабрацца: Віцебская вобласць, Мёрскі раён, вёска Асада-Дзедзіна. Сядзіба знаходзіцца прыкладна за кіламетр ад населенага пункта.
Каардынаты: 55.695915, 27.496847 (сядзібны дом).

Перадрук матэрыялаў CityDog.io магчымы толькі з пісьмовага дазволу рэдакцыі. Падрабязнасці тут.

#Беларусь
поделиться
СЕЙЧАС НА ГЛАВНОЙ

Редакция: editor@citydog.io

Перепечатка материалов CityDog возможна только с письменного разрешения редакции.
Подробности здесь.

Нашли ошибку? Ctrl+Enter

А это наше приложение для Android.
В нем CityDog всегда доступен:

Скачать приложение